Defi
دیکشنری بازارهای مالی

دیفای چیست؟ DeFi یا امور مالی غیرمتمرکز

شاید شما هم طی چند سال اخیر واژه دیفای در حوزه کریپتوکارنسی و تکنولوژی بلاکچین را به دفعات شنیده باشید و از خود بپرسید defi چیست، چه کاربردی دارد و نحوه سرمایه‌گذاری و کسب درآمد از طریق آن چگونه است؟ اگر می‌خواهید بیشتر در این باره بدانید، با ما در ادامه این مقاله همراه باشید.

دیفای چیست و چگونه کار می‌کند؟

what is defi

اصطلاح دیفای یا DeFi از کلمه‌ی Decentralized Finance گرفته شده که در زبان فارسی می‌توان آن را امور مالی غیرمتمرکز معنا کرد.

دیفای به مجموعه‌ خدمات و محصولاتی اشاره دارد که روی فناوری بلاک چین استوار بوده و هیچ شرکت یا سازمان ثالثی آن را مدیریت نمی‌کند.

هدف دیفای گرفتن المان‌های مرسوم سیستم‌های مالی سنتی، حذف عامل میانجی از آن‌ و جایگزینی قراردادهای هوشمند به جای آن است. برای مثال یک المان مرسوم در سیستم‌های مالی سنتی گرفتن وام از بانک است که کارمندان بانک همه‌ی کارها را برای شما انجام می‌دهد.

منظور از فایننس غیرمتمرکز یا متمرکز چیست؟

متمرکز بودن امور مالی یک کشور، به این معناست که بازار مالی آن تحت مدیریت کامل مقامات و بانک‌ مرکزی قرار دارد. در دنیای امروز، فایننس غیرمتمرکز شرایطی را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند که باعث کمرنگ‌تر شدن سیستم‌های مالی سنتی و دخالت دولت‌ها می‌شود. بنابراین با ظهور این نوآوری سیستم‌های مالی، مستقل از دولت و بانک مرکزی عمل می‌کنند. به طوری که سرمایه‌گذاران کنترل مستقیم بر دارایی خود دارند. به این خدمات مالی، فایننس (وثیقه) یا امور مالی غیرمتمرکز گفته می‌شود.

دیفای از تکنولوژی نهفته در ارزهای دیجیتال یعنی بلاکچین الهام گرفته است که در آن موجودی‌های مختلف، آمار تراکنش‌ها و تاریخچه آنها در دسترس است و توسط یک شخص یا نهاد خاص اداره نمی‌شود. این موضوع در کیفیت معاملات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده از سیستم‌های متمرکز و نیروی کار انسانی، باعث کندی معاملات شده و به کاربران دسترسی کمتری برای مدیریت مستقیم سرمایه خود می‌دهد.

تاریخچه‌ دیفای

history of defi

از نظر خیلی‌ها پلتفرم میکر با نام کامل MakerDAO که یک پلتفرم وام‌دهی براساس استیبل کوین‌ (Stablecoin) است، اولین پروژه‌ی دیفای بود که توانست نظر کاربران مختلف را به خود جلب کند.

در پروژه‌ی MakerDAO کاربران می‌توانند استیبل کوین محلی این پتلفرم که «دای» (Dai) نام دارد را قرض بگیرند. لازم به یادآوری است که استیبل کوین به رمزارزهایی گفته می‌شود که به دلیل داشتن پشتوانه‌ی مالی در دنیای واقعی همواره ارزش ثابتی دارند.

این پشتوانه برای استیبل کوین دای، دلار آمریکا است که آن را در کنار استیبل کوین‌های دیگر بازار مثل تتر قرار می‌دهد که احتمالاً با آن آشنایی داشته باشید.

در این پلتفرم تمام پروسه‌های قرض‌گیری، وام‌دهی، مدیریت بازپرداخت‌ها و غیره توسط قراردادهای هوشمند در بلاک چین اتریوم مدیریت می‌شود.

بعد از این پروژه، در ماه جون سال ۲۰۲۰ میلادی پروژه‌ی دیگری با نام «کامپاند فایننس» (Compound Finance) تصمیم گرفت به کاربرانی که در پلتفرم این پروژه فعالیت می‌کنند پاداش دهد. برای همین به جز سودی که نصیب وام‌دهندگان می‌شد، مقداری هم از یک ارز دیجیتال جدید به نام COMP به آن‌ها پرداخت شد.

از این توکن هم برای داشتن حق رای در توسعه‌ی این پروژه استفاده می‌شود و هم می‌توان آن را در صرافی‌های مختلف خریدوفروش کرد.

با استقبال کاربران از این روش پروژه‌های دیگر هم همین کار را انجام دادند و کم‌کم جنبش جدیدی به نام «ییلد فارمینگ» (Yield farming) به راه افتاد.

ییلد فارمینگ در حالت کلی به سپرده‌گذاری ارزهای دیجیتال توسط کاربران مختلف در یک پروژه گفته می‌شود که علاوه بر سودی که به صورت درصدی به آن‌ها تعلق می‌گیرد، مقداری از ارز دیجیتال محلی آن پروژه را هم نصیبشان می‌کند که می‌توان با فروختن آن سود بیشتری کسب کرد.

یک ماه بعد روزنامه‌ی معتبر واشینگتون پست (The Washington Post) مقاله‌ی جامعی در مورد امورمالی غیرمتمرکز و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در آن و ریسک‌های احتمالی منتشر کرد.

در ماه سپتامبر همان سال مجله‌ی شناخته‌شده‌ی بلومبرگ (Bloomberg) گزارش داد که پروژه‌های دیفای دو سوم بازار ارزهای دیجیتال از نظر تغییرات قیمت را تشکیل می‌دهند. اتریوم هم به دلیل افزایش محبوبیت پروژه‌های دیفای رشد قیمتی خوبی را تجربه کرد.

بیشتر بخوانید:  بیت کوین چیست؟

هم‌اکنون که در سه ماهه‌ی آخر سال ۲۰۲۱ میلادی هستیم پروژه‌های دیفای روزبه‌روز به رشد خود ادامه می‌دهند و به نظر می‌آید کاربران بیشتری هم به سمت‌وسوی آن‌ها می‌روند.

از همه‌ی اینها که بگذریم بهتر است کمی هم در مورد انواع مختلف پروژه‌های دیفای و کاربرد این حوزه صحبت کنیم. پس با ما همراه باشید تا در بخش بعدی به این موضوع بپردازیم.

مزایای سیستم های مالی غیر متمرکز

به طور کلی برنامه‌های DeFi در چهار جنبه‌ی مختلف بر بازارهای جهانی تاثیرگذارند:

دسترسی یکسان جهانی به خدمات مالی

امروزه افراد بسیاری در کشورهای توسعه‌یافته، به دلیل دسترسی آسان به خدمات مالی، اهمیت این موضوع را دست کم می‌گیرند. در حالی که در برخی کشورها اگر مردم علاقه‌ای هم به امور مالی داشته باشند، به راحتی به آنها دسترسی نخواهند داشت. دیفای، شرایطی را ایجاد کرده تا تمام مردم جهان فارغ از نژاد، کشور یا مقدار سرمایه‌ای که در اختیار دارند، بتوانند دسترسی یکسانی به امور مالی غیرمتمرکز داشته باشند. آینده دیفای از این جهت بسیار قابل توجه است.

مبلغ کم برای انتقال بین‌المللی وجوه

موضوع دیگری که شاید نادیده گرفته شود، هزینه انتقال وجه به سایر کشورهاست. این مشکل توسط مهاجرانی که برای خانواده خود پول می‌فرستند، بیشتر قابل درک است. در سیستم‌های مالی سنتی، برای انتقال وجه به سایر کشورها واسطه‌های زیادی درگیر می‌شوند. در نتیجه هزینه انجام تراکنش بالا می‌رود. اما با کمک دیفای، هیچ واسطه‌ای در کار نیست. بنابراین، هزینه این تراکنش‌ها به مقدار چشمگیری پایین می‌آید و تمام اقشار جامعه در کشورهای مختلف می‌توانند به‌راحتی از آن استفاده کنند.

افزایش امنیت و حریم خصوصی

همانطور که گفتیم‌، در فایننس غیرمتمرکز، هر سرمایه‌گذار مسئول اصلی حفظ سرمایه خودش است و امور مالی بدون نیاز به تایید بانک مرکزی انجام می‌شود. این موضوع تاثیر زیادی در افزایش امنیت تراکنش‌ها و حفظ حریم خصوصی کاربران دارد.

انجام معاملات بدون سانسور

در دیفای هیچ بانک و نهاد مرکزی وجود ندارد که بعد از انجام معامله آن را بی‌اعتبار بخواند یا به هر دلیلی خدمات مالی را به برخی افراد ارایه ندهد. معاملات در بلاکچین‌های دیفای به طور پیوسته انجام می‌شود و هر فرد در هرجای دنیا با دسترسی به اینترنت، می‌تواند در این معاملات شرکت کند.

این موضوع به کشورهایی که تحت سلطه رژیم‌های فاسد قرار دارند کمک زیادی می‌کند. مردم این کشورها می‌توانند از این ویژگی DeFi به نفع خود استفاده کنند تا سرمایه آنها در اختیار دولت قرار نگیرد. برای مثال خیلی از مردم ونزوئلا برای این که سرمایه خود را دور از دسترس دولت حفظ کنند، به خرید بیت کوین پناه برده‌اند.

بزرگ‌ترین مشکلات دیفای چیست؟

mazaya maayeb

مهم‌ترین مشکلاتی که دیفای با آنها روبه‌رو است عبارت‌اند از:

  • سرعت
  • احتمال خطا از سمت کاربر
  • تجربه کاربری بد

سرعت

بلاک چین‌ها در مقطع فعلی کندتر از رقبای متمرکز خود هستند و این روی کار برنامه‌های غیرمتمرکز هم تأثیر می‌گذارد. به‌عنوان مثال، اتریوم، عمده‌ترین میزبان پروژه‌های دیفای، اکنون فقط می‌تواند ۱۴ تراکنش در ثانیه پردازش کند.

البته با وجود راهکارهای مقیاس‌پذیری گوناگون و پیشرفت‌های بالقوه، به‌احتمال فراوان این مشکل در آینده نزدیک حل خواهد شد. گفتنش خالی از لطف نیست که همین حالا ده‌ها پروژه دیفای روی همین بلاک چین‌های آهسته هم به‌خوبی کار می‌کنند.

احتمال خطا از سمت کاربر؛ هرکس مسئول دارایی خود است

همان‌طور که گفتیم، دیفای واسطه‌های مالی را از بین می‌برد و تمام مسئولیت را به خود کاربران واگذار می‌کند.

به‌عنوان مثال، اگر رمز حساب بانکی خود را گم کنید، می‌توانید با مراجعه به بانک حساب خود را بازیابی کنید، اما در بلاک چین‌های باز مانند اتریوم،‌ هویت با یک رشته متنی از حروف و اعداد به نام «کلید خصوصی» (Private Key) تعیین می‌شود که اگر آن را گم کنید، دسترسی به موجودی کیف پول خود را برای همیشه از دست خواهید داد.

همچنین، تراکنش‌های بلاک چین‌های باز برگشت‌ناپذیر هستند و این یعنی اگر مبلغی به کیف پول اشتباهی واریز کنید، احتمالاً دیگر دستتان به آن مبلغ نخواهد رسید. به‌همین‌دلیل، کاربرانِ حواس‌پرت در زمان کار با دیفای در خطر هستند.

تجربه کاربری بد

درحال‌حاضر، استفاده از حوزه دیفای کمی برای کاربران تازه‌کار پیچیده است و برنامه‌های فعلی هنوز آن‌طور که باید رابط کاربری خوبی ندارند.

بیشتر بخوانید:  بلاک چین چیست؟

برای یک کاربر عادی حریم‌خصوصی و عدم‌تمرکز اولویت اول نیست. آسان‌بودن کار با این حوزه می‌تواند انگیزه‌‌ای باشد برای کاربران تا سیستم‌های متمرکز را رها کنند، اما بدون یک رابط کاربری مناسب و دسترسی آسان، برنامه‌های غیرمتمرکز ازنظر تعداد کاربر نمی‌توانند حرفی برای گفتن داشته باشند.

توسعه نرم‌افزارهای موبایل برای برنامه‌های حوزه دیفای مهم‌ترین مسئله‌ای است که درباره تجربه کاربری باید به آن توجه شود.

معرفی مشهورترین پروژه‌های دیفای

defi famous prj

پروژه های دیفای مجموعه‌ای از برنامه‌های کاربردی هستند که امور مالی غیرمتمرکز شما را در بلاکچین‌های اتریوم (شبکه ERC-20)، زنجیره هوشمند بایننس و غیره، با استفاده از قرارد هوشمند (قراردادهایی که به طور خودکار در بلاکچین اجرا می‌شوند) انجام می‌دهند. نام برخی از بهترین پروژه های DeFi را که اخیراً توجه کاربران زیادی را به خود جلب کرده‌ عبارتند از:

  • صرافی یونی سواپ (Uniswap)
  • چین لینک (LINK)
  • رپد بیت کوین (Wrapped Bitcoin)
  • آوه (Aave)
  • پنکیک سواپ (CAKE)
  • پروژه استیبل کوین دای (Dai)
  • کامپوند (Compound)
  • یرن فایننس (Yearn finance)
  • یام فایننس (Yam finance)
  • کرو فایننس (Curve finance)

مهم‌ترین چالش‌های حوزه دیفای

حوزه دیفای با تمام ساختارشکنی‌ها و ابداعات خود، همچنان با چالش‌های فراوانی مواجه است. البته با توجه به نوظهور بودن این حوزه، وجود چالش در مسیر آن یک موضوع عادی به شمار می‌رود. با این وجود در صورتی که این حوزه قصد بقا و رشد را داشته باشد، نیازمند عبور از این مشکلات خواهد بود. برخی از مهم‌ترین چالش‌های موجود در مسیر DeFi عبارت‌اند از:

عدم وجود قانون‌گذاری مشخص

DeFi یک نهاد غیرمتمرکز بوده و توسط هیچ بانک، دولت یا شخص ثالثی کنترل نمی‌شود. از همین رو، عملکرد مستقل این نهاد باعث شده تا الزامات نظارتی خاصی به آن تحمیل شود.

سیستم‌های بانک‌داری سنتی به دلایلی نظیر احتمال پول‌شویی، تأمین مالی تروریسم و مواردی از این قبیل، به شدت تحت نظارت قرار دارند. با این حال در یک سیستم غیرمتمرکز نظیر دیفای، امکان چنین نظارت سفت و سختی وجود نخواهد داشت.

آسیب‌پذیری در برابر هک

بلاک‌چین یک شبکه غیرقابل تغییر بوده و ایجاد هرگونه دست‌کاری در سوابق گذشته ثبت شده در این محیط بسیار دشوار است. با این حال برخی از مولفه‌های DeFi این فناوری را مستعد هک و نقض داده‌ها می‌کند.

گزارش‌های ارائه شده نشان می‌دهند که پروتکل‌های امور مالی غیرمتمرکز آسیب‌پذیر بوده و تاکنون بیش از ۴.۷۵ میلیارد دلار به دلیل تراکنش‌های جعلی و هک، از کاربران سرقت شده است.

دیفای ۲ چیست؟

Defi

دیفای با تمام قابلیت‌ها و مزایایی که داشت، از مشکلاتی رنج می‌برد. دیفای ۲ آمد تا این مشکلات را بهبود ببخشد و ایرادات قبلی را برطرف کند. این اصطلاح در واقع به نسل جدیدی از امور مالی غیرمتمرکز اطلاق می‌شود. به این ترتیب کاربران بهتر می‌توانند از نقدینگی و سرمایه خود برای کسب درآمد بهره ببرند.

از جمله کارکردهای دیفای ۲ می‌توان به بیمه قراردادهای هوشمند اشاره کرد که موجب حفظ سرمایه کاربران در برابر ضرر و زیان‌های احتمالی می‌شود. همچنین بیمه دارایی‌های استخر به منظور جلوگیری از ضرر ناپایدار نیز دیگر کاربردی است که می‌تواند موجب پذیرش بهتر دیفای در میان کاربران شود.

تجربه کاربری بهتر، وام‌های خودپرداخت‌شونده به منظور جلوگیری از خطر لیکویید شدن، تمرکز بر دائوها برای کاهش و حذف مسائل مرتبط با متمرکز شدن، دیگر کاربردهای نسل جدید دیفای هستند که نشان از بهبود وضعیت امور مالی غیرمتمرکز دارند.

جمع‌بندی

حوزه دیفای یا اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز امور مالی، یکی از ثمرات ورود قراردادهای هوشمند به دنیای بلاکچین است. پلتفرم‌های DeFi خدمات و محصولات مالی متنوعی همچون دریافت و اعطای وام، صرافی غیرمتمرکز، وام‌های سریع، استیکینگ و غیره را به روش غیرمتمرکز ارائه می‌دهند.

عمده پروتکل‌های دیفای بر روی شبکه اتریوم راه اندازی شده‌اند، اما دیگر شبکه‌ها همچون پولکادات و بایننس نیز وارد این حوزه شده‌اند. در این مقاله سعی کردیم به زبان ساده توضیح بدهیم که دیفای چیست و چه محصولاتی دارد.

این حوزه همچنان در حال توسعه است و هر روز محصولات متنوعی در این فضا ایجاد می‌شود. سرمایه‌گذاری در این حوزه علاوه بر سود، ریسک بالایی نیز به همراه دارد و نیازمند دانش و تجربه است. شما تاکنون از کدام محصولات DeFi استفاده کرده‌اید؟ آیا تجربه خوبی داشته‌اید؟ آیا توانسته‌اید از این بستر درآمد کسب کنید؟ تجربیات شما می‌تواند راهگشای سایر کاربران باشد.

 

نظرات

نظرتان را با ما به اشتراک بگذارید!

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

 

آموزش سرمایه گذاری و دریافت سیگنال فارکس

ارسال درخواست به مشاور در تلگرام